Құқықтық көмек, профилактика, қауіпсіздік және жастар тәрбиесі: «Заң мен Тәртіп» қағидаты қоғамның күнделікті өмірінің бір бөлігіне қалай айналуда
Азаматтар күнделікті өмірде кездесетін мәселелер формалды түсіндіруді емес, қолжетімді әрі нақты құқықтық көмекті талап етеді. Бүгінде прокуратураның халықпен өзара іс-қимылының жаңа форматтары дәл осы қағидатқа негізделуде.
Еліміздің барлық өңірінде қоғамдық орындарда ұйымдастырылатын «Құқықтық дәріхана» мобильді консультациялық алаңдарының жұмысы жалғасуда. Мұнда азаматтар өздерін толғандырған мәселелер бойынша прокурорлар мен мемлекеттік органдар өкілдеріне тікелей жүгіне алады.
Тағы бір ауқымды формат – «Халық заңгері» республикалық акциясы. Ол мемлекеттік органдарды, адвокаттарды, нотариустарды және тәжірибелі заңгерлерді біріктіріп, 250-ден астам қала мен елді мекенде азаматтарға құқықтық көмек көрсетуге мүмкіндік берді.
Мұндай акциялар қоғамдық диалогтың маңызды алаңына айналды.
Бұл жұмыс қоғамда «Заң мен Тәртіп» конституциялық қағидатын дәйекті түрде ілгерілетудің бір бөлігі болыпта былады. Оның мәні құқық бұзушылық үшін жауаптылықтың бұлтартпастығымен ғана шектелмейді. Еңалдымен ол құқықтық сананың жоғары деңгейін, заңға құрметті және әрбір азаматтың жауапты мінез-құлқын көздейді.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Заң мен Тәртіпті» мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаты ретінде қарастыру қажеттігін атап өтіп, бұл идеологияны қоғамдық орындар мен тұрмыстағы мінез-құлықтан бастап жол жүру мәдениетіне дейінгі күнделікті өмірдің барлық салалары үшін мызғымас бағдар деп белгіледі.
Қазіргі уақытта негізгі назар қарапайым құқықтық мақпараттандырудан практикалық профилактикаға ауысты. Жыл басынан бері елде «Заң мен Тәртіп» акциясы шеңберінде мемлекеттік органдар жаңа профилактикалық форматтар мен цифрлық технологияларды пайдалана отырып, шамамен 2,5 мыңнан астам іс-шара мен әлеуметтік бастама өткізілді.
Бас прокуратура Оқу-ағарту және Ішкі істер министрліктерімен бірлесіп бастаған «Саналы ұрпақ»жобасы аясында тәуекел тобындағы кәмелетке толмағандарды уақтылы анықтауға және олармен атаулы жұмыс жүргізуге мүмкіндік беретін цифрлық профилактикалық карта қалыптастырылуда. Жыл басынан бері 15 мыңға жуық профилактикалық рейд өткізіліп, 3,5 мыңнан астам кәмелетке толмаған профилактикалық есепке қойылды. Нәтижесінде елдегі жасөспірімдер қылмысы шамамен 78%-ға төмендеді.
Сондай-ақ Бас прокуратура әкімдіктермен және полициямен бірлесіп нақты мекенжайлар, проблемалық нысандар мен тәуекел тобындағы адамдар бойынша атаулы профилактикаға негізделген «Айқын нәтиже» жобасын іске асыруда. Қауіпті учаскелер жарықтандырылып, бейнекамералар орнатылуда, алкогольді заңсыз сатуға шектеу қойылып, есірткі жарнамасы бар граффитилер мен қараусыз қалған нысандар жойылуда.
Мұндай нүктелік тәсіл нақты нәтиже беруде: ағымдағы жылдың 9 айында қылмыс деңгейі 14,6%-ға, қоғамдық орындарда – 22%-ға, көшелерде – 20%-ға төмендеді.
Өңірлерде де басқа профилактикалық шешімдер қолданылуда. Бұл ретте жастарға ерекше көңіл бөлінеді.
Алматы облысының Талғар ауданында «Тәлімгер» жобасы аясында прокуратура және ішкі істер органдарының 13 ардагері мектеп оқушылары мен студенттердің тәлімгеріне айналды. 36 интерактивті сабақ барысында 8 мыңға жуық жас нақты өмірлік мысалдар арқылы өзәрекеттерінің салдарын бағалауды және заң аясында әрекететуді үйренді. Жобаға қатысқан оқу орындарында қылмыстық құқық бұзушылықтар сегізден нөлге дейін, ал әкімшілік құқық бұзушылықтар 35%-ға азайды.
Атырау облысында «5 минуттық құндылық» жобасы іске асырылуда. 235 мектепте сабақтың алғашқы минуттары құрмет, жауапкершілік, тәртіп пен адалдық мәселелеріне арналады. Тәрбие жұмысы бір реттік іс-шаралар түрінде емес, жүйелі негізде жүргізіліп, күнделікті білім беру процесінің бір бөлігіне айналған.
Батыс Қазақстан облысы мен Шымкент қаласындағы «Түсті маршрут» жобасы ЖИ көмегімен балалардың эмоционалдық жайсыздығын ерте кезеңде анықтап, ата-аналарды, педагогтерді, психологтарды және басқа да қызметтерді дер кезінде тартуға мүмкіндік береді.
Қызылорда облысындағы «Adal Bala» цифрлық платформасы анимациялық бейнероликтер, интерактивті тапсырмалар мен тесттер арқылы оқушылардың құқықтық және цифрлық сауаттылығын арттырады. Ал ата-аналар мен мұғалімдер балалардың тәуекелдері мен эмоционалдық жағдайын бақылауға мүмкіндік алады.
Алматыда «Bilim Class» электрондық күнделігі арқылы тәрбиелік контент күн сайын 3 млн-нан астам оқушыға қолжетімді. Оқушылар күнделікті ашқан сайын дұрыс мінез-құлық моделі мен құндылықтарды қалыптастыратын интерактивті карточкаларды көреді.
Балалар суицидінің алдын алуға бағытталған «Sim Kids» жобасы аясында «Tele2/Altel»-мен бірлесіп 75 мыңнан астам пайдаланушы зиянды контенттен қорғайтын функциясы бар SIM-карталармен қамтамасыз етілді.
Елдің білім беру ұйымдарында прокуратура тарихы, құқықтанудың өзекті мәселелері мен қадағалау қызметітуралы кітаптар мен журналдар жинақталған 40-тан астам «Болашақ прокурорлар клубы» және «Болашақ прокурор кеңістігі» ашылды.
Мұндай тәсіл Президенттің базалық өмірлік ұстанымдармен моральдық бағдарлар дәл отбасы мен мектепте қалыптасатыны туралы ұстанымымен үндеседі.
Барлық осы бастамаларды бір қағидат біріктіреді – құқық бұзушылықтың жасалуын күтпей, оған алып келуімүмкін себептер мен жағдайларды алдын ала жою.
Сонымен бірге «Заң мен Тәртіп» мемлекеттік органдардың қызметінен басталмайды.
Бұл – күнделікті өмірдегі қарапайым қағидаларды сақтау: жолда және қоғамдық орындарда тәртіпті болу, отбасында және ұжымда өзгенің құқығын құрметтеу, өз әрекетіне жауапкершілікпен қарау және кез келген құқықбұзушылыққа төзбеушілік таныту.
Бас прокуратура азаматтарды мынаны есте ұстауға шақырады: Заң мен Тәртіп әрқайсымыздан басталады. Заңға құрмет, өз іс-әрекетіне жауапкершілік және құқықбұзушылыққа төзбеушілік күнделікті мінез-құлық нормасына әрі қоғамның ортақ құндылығына айналуға тиіс.
https://t.me/GenPr
