АДАЛДЫҚ – ӘДІЛ ҚОҒАМНЫҢ ТІРЕГІ

Қоғамның дамуы мен халықтың мемлекеттікоргандарға деген сенімі, ең алдымен, әділдікпен адалдық қағидаттарының берік орнығуына байланысты. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тек заң талаптарын орындаумен шектелмейді. Ол – әр азаматтың жауапкершілігін арттырып, мемлекеттік қызметтің ашықтығын қамтамасыз етуді, өскелең ұрпақтың бойына адалдық құндылықтарын сіңіруді және қоғамда жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыруды көздейтін ортақ міндет.
Осы бағытта Әйтеке би ауданында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл бойынша жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Басты мақсат – мемлекеттік басқарудың ашықтығын қамтамасыз ету, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету және қоғамда адалдық пен әділдік қағидаттарын нығайту.
2026 жылы аудан көлемінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі ведомствоаралық комиссияның үш отырысы өткізіліп, 11 мәселе қаралды. Отырыстар қорытындысы бойынша 23 тапсырма беріліп, олардың орындалуы тұрақты бақылауға алынды. Әсіресе жер қатынастары, құрылыс, сәулет, қала құрылысы және тұрғын үй салаларындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алуға ерекше назар аударылуда.
Тәуекелдерді анықтап, олардың туындауына ықпал ететін себептерді жою мақсатында ағымдағы жылдың 22 маусымы мен 22 шілдесі аралығында аудан әкімдігіне қарасты тоғыз құрылымдық бөлімде ішкі талдау жүргізілді. Анықталған кемшіліктерді жою және олардың қайталануына жол бермеу жөнінде тиісті облыстық басқармаларға ұсыныстар жолданды.
Бұл жұмыстар ауданның квазимемлекеттік сектор ұйымдарын да қамтиды. Атап айтқанда, «Целинник» мәдениет үйінде, «Қайнар» және «Қарабұтақ-су» коммуналдық кәсіпорындарында комплаенс-офицерлер бекітіліп, ішкі талдау жұмыстары жүргізілді. Мұндай шаралар ұйымдар қызметіндегі ашықтықты арттырып, заң талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алуда бақылау мен талдаудың маңызы зор болғанымен, оның түпкі нәтижесі қоғамның құқықтық мәдениеті мен азаматтардың ұстанымына байланысты. Адалдықты күнделікті өмірдің басты қағидасына айналдыру, заңға құрметпен қарау және әр іске жауапкершілікпен қарау – жемқорлықсыз қоғам қалыптастырудың негізгі шарттары. Осы мақсатта аудан көлемінде мамыр-маусым айларына арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы екі айлық іс-шаралар жоспары әзірленді. Жоспарға тұрғындар, жастар, мемлекеттік қызметшілер, кәсіпкерлер және түрлі сала қызметкерлері арасында ақпараттық-түсіндіру, мәдени, танымдық әрі спорттық іс-шаралар өткізу енгізілді. Атап айтқанда, «Адалдық – әділ қоғамның негізі», «Жемқорлықсыз жарқын келешек», «Адалдық алаңы», «Адалдық зертханасы», «Жемқорлыққа жол жоқ – адалдық жолын таңдайық!» тақырыптарында кездесулер, дөңгелек үстелдер мен түсіндіру жұмыстары жоспарға енгізілді. Бұл бастамалар арқылы қоғам мүшелеріне сыбайлас жемқорлықтың зардабын түсіндірумен қатар, заң талаптарын сақтау мен адал еңбек етудің маңызын жеткізу көзделеді.
Жастардың бойында әділдік, адалдық және жауапкершілік құндылықтарын қалыптастыруғада басымдық берілуде. Осы бағытта «AITEKE BI QUIZ» интеллектуалдық сайысы, «Егер мен әділ қоғам құрсам…» эссе байқауы, «Level Up: Жемқорлықсыз өмір» квест ойыны және «ADAL CUP» спорттық турнирі сияқты іс-шаралар қамтылды. Өйткені адал қоғам құру бүгінгі күннің ғана емес, келешек ұрпақтың да тағдырына қатысты маңызды мәселе.
Осыны ескере отырып, аудан аумағындағы 30 білім беру мекемесінде 12–17 жас аралығындағы оқушылардың қатысуымен тақырыптық кездесулер, тәрбиелік және ақпараттық-түсіндіру жұмыстары ұйымдастырылды. Мұндағы мақсат – жасөспірімдерге адалдықтың мәнін ұғындырып, әділ шешім қабылдау мен өз әрекетіне жауап бере білудің маңызын түсіндіру.
Халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру және сыбайлас жемқорлыққа қарсы көзқарасты кеңінен қалыптастыру үшін ақпараттық жұмыстар да жүргізілуде. Ауданның ауылдық округтерінде осы тақырыптағы 11 ақпараттық баннер орнатылды. Темірбек Жүргенов және Қарабұтақ елді мекендеріндегі LED-экрандарарқылы тақырыптық бейнероликтер көрсетіліп, аудан әкімдігінің ресми интернет-ресурсында ақпараттық материалдар жариялануда.
Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп нормаларын сақтауы, азаматтармен қарым-қатынаста әділдік пен жауапкершілік танытуы – мемлекеттік басқару жүйесіне деген сенімді нығайтатын маңызды факторлардың бірі. 2026 жылдың тоғыз айында мемлекеттік қызметшілерге 10 жеке консультативтік көмек көрсетіліп, төрт дәріс пен семинар өткізілді. Сонымен қатар 117 мемлекеттік қызметшінің қатысуымен анонимді сауалнама жүргізілді. Оның нәтижесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ. Бұдан бөлек, үш ауылдық округте көшпелі түсіндіру жиналыстары ұйымдастырылды.
Мемлекеттік мүлікті тиімді әрі мақсатты пайдалану да тұрақты бақылауды қажет етеді. Осыған байланысты ағымдағы жылдың соңына дейін аудан әкімдігіне қарасты қызметтік автокөліктерге GPS-трекерлер орнату жоспарлануда. Бұл көліктердің қозғалысын бақылауға, қызметтік мақсатта пайдаланылуын қадағалауға және оларды мақсатсыз пайдалану жағдайларының алдын алуға мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлік саласында мемлекеттік қолдау шараларының ашықтығын қамтамасыз етуге де айрықша мән берілуде. Ай сайын аудан әкімдігі мен аудандық прокуратурасы бірлесіп шағын және орта бизнес өкілдерімен кездесу ұйымдастырылуда. Кездесуге келген кәсіпкерлерге құқықтық кеңес пен проблемалық мәселелерін шешілуіне жәрдем көрсетіледі. Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру, өтінімдерді электрондық форматта қабылдау және адами фактордың ықпалын азайту бағытындағы жұмыстар жалғасуда. 2026 жылдың тоғыз айының қорытындысы бойынша аудан кәсіпкерлерінің үш жобасы мемлекеттік қолдау шаралары аясында мақұлданды. Оның ішінде бір жоба субсидиялау, бір жоба кепілдендіру және бір жоба инфрақұрылым тарту бағыты бойынша қолдау тапты. Мұндай тетіктер кәсіпкерлерге көрсетілетін мемлекеттік қолдаудың қолжетімділігі мен ашықтығын арттыруға бағытталған.
Тоғыз айдың қорытындысымен қатар, қазан айында да сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағыттағы маңызды іс-шаралар ұйымдастырылды. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Ақтөбе облысы бойынша департаменті басшысының орынбасары Р.Мажитов ауданға жұмыс сапарымен келіп, мемлекеттік қызметшілермен кездесті. Кездесу барысында «Адал азамат» және «Заң мен тәртіп» қағидаттары аясында адалдық мәдениетін қалыптастыру, қызметтік әдеп нормаларын сақтау және сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мәселелеріне тоқталды.
Сондай-ақ аудандық «Целинник» мәдениет үйінде «Адал қоғам: мемлекет пен қоғам серіктестігі» тақырыбында аудандық форум өтті. Форумда Сыбайлас жемқорлыққа қарсы бірінші медиа-орталығы облыстық филиалының жетекшісі, ақпараттық-насихат тобының мүшесі Әсел Мұстафина сөз сөйлеп, жемқорлыққа қарсы іс-қимылды күшейту мәселелерін ортаға салды. «Ашық диалог» форматында өткен іс-шараға ардагерлер, қоғам белсенділері, жастар, үкіметтік емес ұйымдар өкілдері, депутаттар мен бизнес қауымдастығының мүшелерін қоса алғанда, 200-ден астам адам қатысты.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл – тек мемлекеттік органдардың міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Мемлекеттік органдардың заң талаптарын мүлтіксіз сақтауы, қызметтердің ашық әрі қолжетімді болуы, азаматтардың құқықтық сауаттылығы мен қоғамдық бақылаудың артуы өзара сабақтасқанда ғана нақты нәтижеге қол жеткізуге болады. Адалдық пен әділдік салтанат құрған қоғамда әр азамат өз еңбегінің бағаланатынына, заңның баршаға бірдей қызмет ететініне сеніммен қарайды. Мұндай сенім бір күнде қалыптаспайды. Ол күнделікті адал еңбектен, жауапты шешімнен, әділ қарым-қатынастан және әр адамның өз ісіне деген шынайы көзқарасынан басталады. Сондықтан Әйтеке би ауданында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, оның туындауына ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою, мемлекеттік басқарудың ашықтығын қамтамасыз ету және қоғамда жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғасын табады. Өйткені адалдықты ту еткен қоғамның болашағы берік, ал әділдікке негізделген мемлекеттік қызмет халық сенімін нығайтудың басты кепілі болып қала береді.

Д.УБАЙДУЛЛИН,
Әйтеке би ауданы әкімінің орынбасары.