Батыл саясат жемісі: тиімді және жүйелі

Бірінші тоқсанның нәтижелері Қазақстанның ағымдағы экономикалық саясатының тиімділігін анағұрлым нақты бағалауға мүмкіндік беріп отыр. Егер тек қорытынды цифрдың өзімен ғана бағаласақ, ЖІӨ-нің 3%-ға өсуі – алдын ала мәлім етілген меже аясында ортаңқолдау, тіпті жеткіліксіз болып көрінуі мүмкін. Дегенмен, бұл тұста қарқынның өзі емес, өсімнің көздері мен құрылымы әлдеқайда маңызды.
Ағымдағы кезеңнің басты ерекшелігі – өсім негізінен шикізаттық емес салалар есебінен қалыптасып отырғаны. Бұл өте принципті сәт, өйткені экономиканы әртараптандыру – соңғы жылдардағы экономикалық саясаттың басты міндеттерінің бірі.

Мұнай өндіру 19,8%-ға төмендеп, ол өнеркәсіпке едәуір қысым көрсеткендіктен өсім басқа секторлар арқылы қамтамасыз етілді. Өңдеу өнеркәсібі индексі 108,5%-ды, құрылыс 114,8%-ды, көлік және қойма 112,8%-ды, сауда 104,8%-ды, ауыл шаруашылығы 103,4%-ды көрсетті. Негізгі капиталға салынған инвестициялар да 106,4%-дық оң динамиканы паш етті. Яғни, экономика енді тек шикізат секторына ғана сүйенбейтіні, керісінше кең ауқымдағы өсу базасын қалыптастыра бастайтыны анық болды. Бұл жерде біз бір реттік лықси көрінген көрсеткіштер туралы емес, бірден бірнеше бағыттан бой көрсеткен тұрақты динамика туралы айтып отырмыз.

Оған қосымша институционалдық күн тәртібі де одан ары күшейтілуде. Оның ішінде наурыз айында 11%-ды құраған инфляцияны тежеу жөніндегі шаралар да, бәсекелестік ортаны дамыту да, агроөнеркәсіп кешенін қолдау және жаңа өнеркәсіптік жобаларды іске қосу да бар. Бұл құралдардың барлығы неғұрлым тұрақты және болжамды экономикалық ортаны қалыптастыруға бағытталған.

Осы ретте ағымдағы нәтижелер соңғы қорытынды емес, аралық кезең екенін түсіну маңызды. Көптеген инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылуда, ал олардың экономикалық өсімге қосқан үлесі біртіндеп көрініс бермек.

Әрине, қазіргі өсімді жоғары деп атауға болмайды. Ол мақсатты межеден төмен, әрі сыртқы және ішкі шектеулер де сақталып отыр. Алайда оның сапасы түбегейлі өзгеріп келеді. Экономика қолайлы шикізат конъюнктурасы есебінен емес, ішкі факторлардың – қайта өңдеу, инвестиция, құрылыс, логистика және ішкі сұраныс есебінен өсе бастады. Мұндағы ең басты жүйелік нәтиже де осы – «ресурстар – экспорт» моделінен «өндіріс – қосылған құн – ішкі өсім» моделіне біртіндеп көшу. Бұл процесс, әрине, жылдам жүріп өтуге болатын әрі түзу төселген жол емес, бірақ қазірдің өзінде-ақ ол өлшеуге болатын сипат алып келеді. Міне, бірінші тоқсанның қорытындысы бойынша шығарылар басты қорытынды да осындай.