Сталкинг енді қылмыс саналады!

Қазақстанда Қылмыстық кодекске сталкинг ұғымы енгізілді. Енді адамды аңдып, қорқытатындар қылмыстық жазаға тартылатын болады. Адамды аңду, мазасын алу әрекеті үшін заңмен жауапкершілік қарастырылды. Егер біреу сталкингке барса, мынадай жазаға тартылады: 200 АЕК-ке дейін айыппұл (шамамен 786 мың теңге), 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыс, 50 тәулікке дейін қамау.
Бүгінге дейін біз сталкингті көбіне отбасылық кикілжің, тұрмыстық түсініспеушілік немесе жай ғана мазасыздық деп қабылдап келдік. Қолданыстағы заңнамада мұндай әрекеттерге байланысты нақты ұғым да, арнайы бап та болған жоқ. Соның салдарынан құқықтық жауапкершілік те күмәнді деңгейде қалып отырды.
Арыз-шағымдар негізінен ҚР Қылмыстық кодексінің «Жеке өмірге қол сұғу» (147-бап) немесе «Қорқыту» (115-бап) баптары бойынша қаралатын. Алайда бұл баптар сталкингтің барлық формаларын толық қамти алмады. Жағдайды тек нақты оқиғаға қарай бейімдеп, бірде заңға сыйғызып, бірде назардан тыс қалдырып жүрдік.
Ендігі қылмыстық кодекске сталкингке қатысты әрекеттерді біріктіретін 115-1-бап енгізілді. Құқық тіліне салсақ, мұндағы сталкинг түсінігі мына қадамдарды қамтиды: адамның еркінен тыс байланыс орнату, зорлық-зомбылықпен ұштаспайтын, алайда елеулі зиян келтірген әрекет, адамның ізіне түсу, адамды қудалау 115-1-баппен жазаланады.
Сонымен, кез келген адам өзгенің аңдып жүргенін сезсе, аталған баптар арқылы қауіптің алдын алуға қақысы бар. Құқық қорғаушылардың сөзінше, егер сталкинг жайлы күдік пайда болса, алдымен оны дәлелдейтін айғақ жинаған жөн. Оған екеуара сөйлескен әңгіме, әлеуметтік желідегі жазба, хат алмасу, бейнежазба секілді фактілер кіреді.
Бір дүниені түсінген жөн, мессенджелер арқылы хат алмасудың заңды күші бар. Дәлел ретінде әлеуметтік желідегі әңгіменің суретін (скриншот) ұсынуға болады. Ізіңізге түскен адамның тоқтаусыз қоңырау шалғанын видеоға түсірсеңіз, оны да дәлел ретінде қолдануға жол ашық.
Сталкинг – жай мазасыздық емес, бұл – адамның жеке еркіндігіне, қауіпсіздігіне жасалған қасақана қысым. Қазіргі заңнама мұндай әрекетті қылмыс деп танып отыр. Ендігі жерде әр азамат өз шекарасын қорғауға, заңмен бекітілген құқығын талап етуге қақылы. Ең бастысы – үнсіз қалмаңыз. Өзіңізді де, өзгелерді де қорғаудың жолы – әрекет ету.
Қоғам дамыған сайын адамның жеке кеңістігіне, құқығына деген құрмет те күшеюі тиіс. Сталкингтің заңмен танылуы – азаматтық қауіпсіздікті арттыруға бағытталған маңызды қадам. Ендігі міндет – заңды тек қағаз жүзінде қалдырмай, нақты іске асыру. Бұл – әрқайсымыздың жауапкершілігіміз.

Әйтеке би ауданы ПБ ҚҚб ОТЗЗҚКт аға инспекторы полиция аға лейтенанты З.Б.Серікова